Một chiếc tem dán lệch trên nắp hũ hoặc một nhãn chai bị nhăn mép thường bắt nguồn từ việc chọn sai kích thước ngay từ đầu. Kích thước tem nhãn (khổ tem, size decal) quyết định cách thông tin hiển thị, mức độ bám dính và hình ảnh thương hiệu trên bao bì. Bài viết này tổng hợp bảng kích thước tham khảo theo hình dạng và theo ngành hàng, hướng dẫn cách đo cho bề mặt phẳng lẫn chai hình trụ, và quy trình kiểm tra trước khi in hàng loạt. Nhờ vậy, bạn có cơ sở để chọn khổ tem phù hợp với sản phẩm của mình.
1. Bảng kích thước tem nhãn phổ biến hiện nay
Trên thị trường in decal và in tem nhãn mã vạch, các khổ tem dưới đây được nhà in và máy in nhiệt hỗ trợ phổ biến. Bạn có thể dùng bảng này làm điểm khởi đầu trước khi đo thực tế trên sản phẩm.
Bảng 1: Kích thước tem theo hình dạng
| Hình dạng | Kích thước phổ biến (mm) |
| Tem tròn | Ø20, Ø30, Ø40, Ø50, Ø60 |
| Tem vuông | 30 × 30, 40 × 40, 50 × 50 |
| Tem chữ nhật | 20 × 30, 30 × 40, 40 × 60, 50 × 80 |
| Tem elip | 30 × 20, 40 × 30, 60 × 40 (rộng × cao) |
| Tem hình đặc biệt | Theo thiết kế và khuôn bế riêng |
Bảng 2: Kích thước tem theo mục đích sử dụng
| Loại tem | Kích thước tham khảo (mm) | Nội dung chính |
| Tem sản phẩm | 40 × 60, 50 × 80, Ø40 | Logo, tên sản phẩm, thông tin bắt buộc |
| Tem giá | 20 × 30, 22 × 12, 30 × 20 | Giá bán, mã hàng |
| Tem mã vạch | 35 × 22, 40 × 30, 50 × 30 | Barcode, tên hàng, giá |
| Tem kho | 50 × 30, 60 × 40 | Mã SKU, vị trí kệ, số lô |
| Tem thùng carton | 75 × 50, 100 × 75 | Mã hàng, số lượng, quy cách |
| Tem vận chuyển | 100 × 100, 100 × 150 (≈ 4 × 6 inch) | Vận đơn, địa chỉ, mã vận chuyển |
Để đọc đúng thông số trên bảng báo giá hoặc trong phần mềm thiết kế, bạn cần nắm một số quy ước sau:
- Width × Height (Rộng × Cao): số đầu là chiều ngang, số sau là chiều dọc. Tem 40 × 60 mm là tem đứng, tem 60 × 40 mm là tem ngang.
- Diameter (Ø): ký hiệu đường kính, dùng cho tem tròn. Ø40 nghĩa là tem tròn đường kính 40 mm.
- Đơn vị đo: mm là đơn vị chuẩn trong ngành in tại Việt Nam; 1 cm = 10 mm; 1 inch = 25,4 mm. Máy in nhiệt nhập khẩu thường ghi khổ giấy theo inch.
- Kích thước tem và kích thước cuộn decal: kích thước một tem là phần nhãn sau khi bế. Cuộn decal còn có khổ đế (tổng chiều rộng giấy lót), khoảng cách giữa các tem (gap, thường 2–3 mm) và đường kính lõi (25, 40 hoặc 76 mm).
Các số liệu trên là kích thước tham khảo theo thói quen sản xuất, không phải tiêu chuẩn bắt buộc chung. Kích thước cuối cùng cần dựa trên bề mặt dán và lượng thông tin cần thể hiện.
2. Kích thước tem nhãn theo hình dạng
Mỗi hình dạng tem phù hợp với một kiểu bề mặt và một mục đích nhận diện khác nhau.
Tem tròn
Các khổ Ø20, Ø30, Ø40, Ø50, Ø60 mm được đo bằng đường kính, tức khoảng cách thẳng qua tâm từ mép này sang mép đối diện. Khi đo nắp chai hoặc nắp hộp, hãy đo phần mặt phẳng trên cùng và trừ đi 2–3 mm mỗi bên để tem không tràn ra viền. Tem tròn thường dùng cho nắp chai, nắp hộp, hũ mỹ phẩm, tem niêm phong và tem logo thương hiệu.
Tem vuông
Khổ 30 × 30, 40 × 40, 50 × 50 mm có hai cạnh bằng nhau, nên chỉ cần đo một cạnh của vùng dán. Hình vuông tạo bố cục cân đối cho logo hoặc mã QR, phù hợp với hộp giấy, túi zip, túi kraft và bao bì đóng gói thủ công.
Tem chữ nhật
Khổ 20 × 30, 30 × 40, 40 × 60, 50 × 80 mm là nhóm linh hoạt nhất. Tem ngang (rộng lớn hơn cao) ưu tiên cho thân chai thấp, hộp dẹt và tem mã vạch, vì barcode 1D cần chiều ngang để chứa các vạch. Tem đứng (cao lớn hơn rộng) hợp với chai cao, lọ mảnh và nhãn thông tin nhiều dòng. Nguyên tắc chung: nếu nội dung chính là barcode hoặc tên sản phẩm dài, ưu tiên chiều rộng; nếu là danh sách thành phần, ưu tiên chiều cao.
Tem elip và hình đặc biệt
Tem elip được ghi theo chiều rộng × chiều cao của khung bao ngoài, ví dụ 60 × 40 mm. Dạng này ôm theo bề mặt cong của chai lọ, mang lại vẻ mềm mại cho bao bì thủ công, đặc sản vùng miền hoặc sản phẩm cao cấp. Tem hình đặc biệt (hình lá, hình giọt nước, hình logo) cần làm khuôn bế riêng. Với hai dạng này, bạn nên đặt chữ và logo trong vùng an toàn cách mép tối thiểu 2 mm, vì sai số bế thường dao động khoảng ±0,5–1 mm.
3. Kích thước tem nhãn theo từng loại sản phẩm
Mỗi ngành hàng có lượng thông tin, chất liệu bao bì và điều kiện sử dụng riêng. Bảng sau tổng hợp khổ tem thường gặp:
| Ngành hàng | Vị trí dán | Kích thước tham khảo (mm) |
| Thực phẩm | Hộp, túi, hũ | 40 × 60, 50 × 80, 60 × 90, Ø40–Ø60 |
| Mỹ phẩm | Chai serum, toner, hũ kem, nhãn phụ | 30 × 60, 40 × 80, Ø30–Ø50, 40 × 50 |
| Đồ uống | Chai nước, nước ép, chai thủy tinh | 50 × 80, 60 × 100, tem quấn theo chu vi |
| Thời trang, phụ kiện | Tem dán, tag treo, tem trang sức | 35 × 22, 40 × 60, 50 × 90, tem đuôi cá 60 × 10 |
| Kho vận | Thùng carton, vận chuyển, tài sản | 100 × 75, 100 × 150, 50 × 25 |
Thực phẩm
Tem thực phẩm chia thành tem nhận diện (logo, tên sản phẩm) và tem thông tin. Theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, nhãn cần có tên hàng hóa, thành phần, khối lượng tịnh, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản và thông tin tổ chức chịu trách nhiệm. Vì vậy, tem thông tin thường cần từ 50 × 80 mm trở lên để chữ không bị thu nhỏ quá mức. Hũ mứt, hũ mật ong hay hộp bánh đặc sản có thể kết hợp tem tròn Ø50 trên nắp và tem chữ nhật ở thân.
Mỹ phẩm
Nhãn mặt trước tập trung vào logo và tên sản phẩm, nhãn mặt sau chứa thành phần, công dụng và hướng dẫn sử dụng. Chai serum 30 ml thường dùng tem khoảng 30 × 60 mm; chai toner 100–150 ml dùng khoảng 40 × 80 mm. Chai nhỏ có độ cong lớn nên chọn decal mỏng, keo bám chắc để tránh bong mép sau thời gian sử dụng trong môi trường ẩm.
Chai nước và đồ uống
Tem quấn quanh chai (wrap-around) phủ toàn bộ chu vi, còn tem dán một phần chỉ chiếm mặt trước. Khi chọn khổ, cần xác định đường kính, chu vi và chiều cao vùng dán thẳng, tránh phần vai và đáy chai đang thu hẹp. Chai thủy tinh đựng đồ uống lạnh nên dùng decal chống nước để hạn chế nhăn khi đọng hơi nước.
Quần áo và phụ kiện
Tag treo (hang tag) bằng giấy cứng, thường 40 × 60 hoặc 50 × 90 mm, gắn bằng dây. Tem dán 35 × 22 mm in mã vạch và giá dùng cho bao bì hoặc tag. Nhãn may (nhãn vải) chứa thành phần và hướng dẫn giặt. Trang sức dùng tem đuôi cá dài, mảnh để quấn quanh sản phẩm nhỏ. Hãy cân nhắc vị trí gắn để mã vạch dễ quét tại quầy thanh toán.
Thùng carton và hàng hóa
Tem carton 100 × 75 mm bố trí mã hàng, số lượng, số lô và barcode. Nhãn vận chuyển 100 × 150 mm là khổ phổ biến cho vận đơn của các đơn vị giao hàng và sàn thương mại điện tử. Tem quản lý tài sản nội bộ thường nhỏ hơn, khoảng 50 × 25 mm, phục vụ kiểm kê. Điểm khác biệt nằm ở mục đích: tem nội bộ do doanh nghiệp tự quy định, còn nhãn logistics phải theo định dạng của đơn vị vận chuyển.
4. Cách đo và tính kích thước tem nhãn chính xác
Đo trên bề mặt phẳng
Với hộp, túi hoặc thùng carton, quy trình gồm bốn bước:
- Xác định vùng dán phẳng, tránh nếp gấp và đường dán keo của bao bì.
- Đo chiều rộng và chiều cao vùng dán bằng thước kẻ hoặc thước kẹp.
- Trừ khoảng cách an toàn 3–5 mm mỗi cạnh để tem không chạm mép.
- Đặt mẫu giấy cùng kích thước lên sản phẩm để kiểm tra vị trí và độ cân đối.
Tính kích thước tem cho chai hình trụ
Chai hình trụ cần tính theo chu vi. Công thức:
C = π × D
Trong đó C là chu vi (đường bao quanh thân chai), D là đường kính, π ≈ 3,1416.
Ví dụ: chai có đường kính 60 mm → C = 3,1416 × 60 ≈ 188,5 mm.
Từ chu vi, chiều dài tem được xác định theo kiểu dán:
- Tem quấn kín có chồng mí: chiều dài = chu vi + 5–10 mm, tức khoảng 195 mm cho ví dụ trên.
- Tem quấn chừa khoảng hở: chiều dài = chu vi − 5–10 mm, khoảng 180 mm, giúp hai mép không chạm nhau khi có sai số.
- Tem dán mặt trước: thường chiếm 1/3 đến 1/2 chu vi, khoảng 63–94 mm.
Chiều cao tem lấy theo đoạn thân thẳng của chai, trừ 3–5 mm ở mỗi đầu.
Kiểm tra trước khi sản xuất
Trước khi in hàng loạt, bạn nên rà soát theo danh sách sau:
- In thử ở tỷ lệ 100%, tắt chế độ “Fit to page” trong hộp thoại in.
- Cắt mẫu đúng đường viền và dán lên sản phẩm thật.
- Kiểm tra độ cân đối khi nhìn chính diện và nghiêng.
- Đánh giá độ bám dính sau vài giờ, đặc biệt trên bề mặt cong hoặc lạnh.
- Rà soát chính tả, cỡ chữ và thông tin bắt buộc.
- Quét thử barcode bằng máy quét hoặc ứng dụng điện thoại.
Bước kiểm tra này tốn ít chi phí nhưng giúp tránh việc phải in lại cả lô tem.
5. Cách xác định và kiểm tra kích thước tem nhãn phù hợp
Tóm lại, tem tròn Ø20–Ø60 mm hợp với nắp và logo, tem vuông 30–50 mm hợp với hộp và túi, tem chữ nhật 20 × 30 đến 50 × 80 mm phục vụ thông tin sản phẩm, còn khổ 100 × 150 mm dành cho vận chuyển. Lựa chọn cuối cùng phụ thuộc vào ba yếu tố: hình dạng bao bì, đặc điểm bề mặt dán và lượng nội dung cần thể hiện.
Cần lưu ý rằng kích thước tem khác với kích thước barcode. Theo GS1, mã EAN-13 có kích thước danh nghĩa 37,29 × 25,93 mm ở độ phóng 100%, cho phép điều chỉnh trong khoảng 80–200%. Tem nhãn phải đủ lớn để chứa barcode cùng vùng trống hai bên (quiet zone), nếu không máy quét sẽ khó nhận diện.
Bảng tra cứu chỉ là điểm xuất phát. Kích thước phù hợp được xác nhận qua việc đo thực tế, in thử và dán thử trên sản phẩm. Phần mềm thiết kế và in tem nhãn mã vạch VNLabel cho phép bạn thiết lập khổ tem theo mm hoặc inch, tạo barcode đúng chuẩn và in mẫu thử ở tỷ lệ 1:1 trước khi sản xuất. Nếu bạn cần tư vấn khổ tem cho sản phẩm cụ thể hoặc muốn trải nghiệm phần mềm, hãy liên hệ đội ngũ VNLabel để được hỗ trợ.
Xem thêm:
